ولي د فیسبوک مالک شرکت میټا ته ۲۵ میلیارده ډالره جریمه ولګېده؟

 

د امریکا د نیو مکسیکو ایالت یوې محکمې د اکتوبر پر ۲۱مه د میټا کمپنۍ پر ضد پرېکړه وکړه او حکم یې ورکړ چي دغه شرکت باید ایالت ته ۲۵ میلیارده ډالر ورکړي. دا قضیه د کاروونکو د شخصي معلوماتو د محرمیت او د هغوئ د معلوماتو د ساتني په اړه د خلکو د ګمراه کولو له ادعاوو سره تړاو لري.

د محکمې پرېکړه د څه په اړه ده؟
د قضیې له مخي، میټا د خپلو پخوانیو عامه څرګندونو له لاري کاروونکو ته داسي انځور وړاندي کړی و چې ګواکي د دوئ شخصي معلومات تر کنټرول لاندي دي او د معلوماتو شریکول د دوئ له اجازې پرته نه ترسره کیږي.
د نیو مکسیکو ایالت چارواکو ادعا کړې وه چي کمپنۍ د شخصي معلوماتو د لاسرسي او د خپلو ټولنیزو شبکو د محتوا د څارني په اړه خلک ګمراه کړي دي.
د راپورونو له مخي، د قضیې پلاوي د میټا د ۲۹ څرګندونو له ډلي ۲۶ داسي څرګندوني ګمراه کوونکي بللي وې. د محکمې د پرېکړي له مخي، په دې برخه کي د قانون تر ۴۳ میلیونو ډيري سرغړوني ثبت سوي وې.

د کېمبرېج انالېټیکا قضیه څه وه؟
د میټا پر ضد د دې قضیې یوه مهمه برخه د «کېمبرېج انالېټیکا» په نوم له یوې سیاسي مشورتي کمپنۍ سره تړاو لري.
په ۲۰۱۸ کال کي څرګنده سوه چي د فیسبوک د میلیونونو کاروونکو معلوماتو ته د یوې درېیمي ډلي اپلېکېشن له لاري لاسرسی سوی و. د راپورونو له مخي، د دغو معلوماتو یوه برخه د سیاسي موخو او هدفمند تبلیغاتو لپاره کارول سوې وه.
دې پېښي د خلکو د شخصي معلوماتو د ساتني په اړه پراخي اندېښنې راپورته کړې او د فیسبوک د معلوماتي محرمیت کړني یې تر سختي څېړني لاندي راوستې.

ولي جریمه دومره لوړه ده؟
د نیو مکسیکو د قانون له مخي، د مصرفوونکو د حقونو د هري سرغړوني لپاره تر پنځو زرو ډالرو پوري مدني جریمه ټاکل کېدای سي. د سرغړونو د شمېر پر بنسټ، د محکمې د احتمالي جریمې محاسبه تر ۲۱۹ میلیارده ډالرو لوړه سوې وه؛ خو قاضي وروستۍ جریمه ۲۵ میلیارده ډالره وټاکله.
د ایالت چارواکو ویلي، دغه پرېکړه نورو لویو ټکنالوژیکي شرکتونو ته هم پیغام ورکوي چي د مصرفوونکو د حقونو او شخصي معلوماتو په اړه د قانون سرغړوني به له قانوني پایلو سره مخ سي.

د میټا غبرګون څه دی؟
میټا د محکمې له پرېکړي سره مخالفت کړی دی. د شرکت حقوقي استازي ویلي چي دوئ باور لري د استیناف په بهیر کي به د محکمې پرېکړه بدله سي.
له همدې امله، که څه هم د محکمې له لوري د ۲۵ میلیارده ډالرو د ورکړي حکم صادر سوی، د استیناف بهیر کولای سي د قضیې پر وروستۍ پایلي اغېز وکړي.

دا قضیه ولي مهمه ده؟
دا قضیه یوازي د یوې کمپنۍ د مالي جریمې موضوع نه ده؛ بلکي د دې پوښتني په اړه هم ده چي لوی ټولنیز رسنۍ د خپلو کاروونکو شخصي معلومات څنګه ساتي، خلکو ته د معلوماتو د محرمیت په اړه څه ډول ډاډ ورکوي او که قانون تر پښو لاندي کړي، څه ډول حساب ورکولو ته اړ کیږي.
میټا د فیسبوک، انسټاګرام او واټس‌اپ مالک شرکت دی، نو د دې قضیې پایله د ټولنیزو رسنیو او د کاروونکو د معلوماتو د ساتني په برخه کي پراخ اهمیت لري.